Assebroekse Meersen
- Locatie
- Kerkdreef Brugge
- Opdrachtgever
- Agentschap Natuur en Bos (ANB) & Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
- Ontwerper
- Agentschap Natuur en Bos (ANB) & Vlaamse Landmaatschappij (VLM)
- Realisatie
- 2022
- Oppervlakte
- 1.312.583 m2
- Kosten
- € 8.000.000
- Waar
- Park
- Situatie
- Heraanleg bestaande situatie
Beschrijving
De Assebroekse Meersen behoren tot de oudste hooilanden van Vlaanderen. Een netwerk van beken, sloten en grachten zorgt voor de waterbeheersing in het gebied en draagt bij tot de charme van dit relictlandschap.
De voorbije jaren werden werken uitgevoerd om het fijnmazig waternetwerk in het gebied te herstellen. Er werden grachten geruimd, nieuwe greppeltjes gegraven, enkele stuwen geplaatst en nieuwe bomen geplant. Tezelfdertijd werd er ingezet op gescheiden riolering in de omliggende buurten en werden oplossingen gezocht voor de overstorten. Deze realisaties en maatregelen zorgen voor een grotere waterberging in het gebied en zorgen ervoor dat de stad Brugge weerbaarder is tegen wateroverlast.
De werken hadden als doel de Assebroekse meersen als dotterbloemgrasland in te richten. Daarvoor moeten de meersen in de zomer natter zijn dan lange tijd het geval was. Gekoppeld aan de winterse overstromingen van enkele beken vormen de Assebroekse Meersen een pleister- en foerageerplaats voor steltlopers en reigerachtigen zoals wulp, regenwulp, witgatje, kleine zilverreiger, …
De knotbomen bieden rijkelijk broedgelegenheid aan steenuil en gekraagde roodstaart.
Meer informatie: https://www.natuurenbos.be/natuurgebieden/assebroekse-meersen
Randvoorwaarden
In de Assebroekse Meersen komt in de bodem een cirkelvormige structuur voor die beschermd is als monument. De structuur is opgebouwd uit vier concentrische grachten rond een eiland en heeft een oppervlakte van ongeveer 5 hectare. De grachten zijn bij hoge waterstand duidelijk waar te nemen vanuit de lucht. Ze zijn van elkaar gescheiden door drie wallen. Dankzij historisch onderzoek werd het mysterie van de cirkels van Ver-Assebroek in 2009 ontsluierd. Er zijn sterke aanwijzingen dat de cirkels de resten zijn van het kasteel van Assebroek, een indrukwekkende waterburcht uit de late middeleeuwen.
Door het onfunctioneel grachtenstelsel was de waterhuishouding van het gebied verre van optimaal. Door overstorten kwam er vervuild water in het gebied, de graslanden verdroogden en de aanwezige veenlaag werd blootgesteld aan lucht waardoor deze verteerde en dunner werd.
Het uitgebreid historisch en ecologisch onderzoek zorgde voor een geslaagde restauratie van het landschap. De wijzigingen aan de hydrologie van de Assebroekse Meersen zorgen ervoor dat de aanwezige veenlaag behouden blijft.
In het gebied is er agrarisch medegebruik. De kennis en expertise van de lokale landbouwers is daarom van cruciaal belang voor het welslagen van de herstel van het sponslandschap.
Uitvoeringsaspecten
De Vlaamse Landmaatschappij heeft in het kader van het project Groene Fietsgordel Brugge heel wat inrichtingswerken uitgevoerd. In het najaar van 2022 werd er opnieuw gewerkt in de Assebroekse meersen.
- Aan de Kerkdreef zaten resten van een oud waterkasteel uit de 13de eeuw in de bodem. Deze archeologische site werd als bezoekerspunt ingericht. Vier vroegere grote cirkelvormige grachten werden zichtbaar gemaakt. Er kwam ter hoogte van de bestaande trambedding een nieuw wandelpad tot in het midden van de site.
- Naast de Groene Wijk kwamen er ingrepen om wateroverlast tegen te gaan. Er kwam een dijk met wandelpad en een afsluiting. In het zuiden zijn knotwilgen aangeplant.
- Op enkele weides werden vroegere laantjes opnieuw aangelegd, zodat er meer water in komt te staan. Ook enkele grachten werden opnieuw uitgegraven.
- In de oostelijke zone lag er vroeger een brug over het Sint-Trudoledeke. De brug werd opnieuw aangelegd.
- Op het einde van de Kerklaan is een nieuw onthaalpunt gebouwd, waar je kunt picknicken en genieten van het zicht op de archeologische site. Op de bunker uit de Tweede Wereldoorlog – ter hoogte van de Hoofdsloot – is er een uitkijkpunt voorzien. De bunker zelf is ingericht als vleermuizenverblijfplaats.
Participatie burger
De buurtbewoners en landbouwers in de buurt werden betrokken via infomomenten en lezingen. Ook de frequent fysieke aanwezigheid van de projectverantwoordelijken in het gebied zorgde ervoor dat de bezoekers en omwonenden steeds ergens terecht konden met vragen of bezorgdheden.
Er werd zeer grondig geluisterd naar de landbouwers die de percelen in en rondom het gebied beheren. Op deze manier werd de inrichting van de Assebroekse Meersen uitgevoerd op een manier die voor hen zo optimaal mogelijk en werkbaar is.
Investeringskost
De totale kost van de realisatie bedraagt 8.000.000 euro.
Werking en onderhoud
De Assebroekse Meersen worden volledig extensief beheerd. De grachten, omheiningen en vangkralen dienen onderhouden te worden.
Bij het graslandbeheer is de expertise om de vegetatiekundige evolutie op te volgen, en de hydrologie hierop bij te sturen, van cruciaal belang.
Contactpersoon
Wim Slabbaert – wim.slabbaert@vlaanderen.be